Dit is de vraag die bijna niemand stelt tijdens het tekenen en bijna iedereen stelt bij het weggaan. Op dat moment is het lastig, want dan hangt het antwoord af van wat er destijds op papier is gezet.
Kort en zonder omhaal: in Nederland ligt het auteursrecht op software standaard bij degene die hem maakt. Betalen voor de bouw maakt je nog geen eigenaar van de code. Dat verrast veel ondernemers, en terecht, want bij vrijwel alles wat je koopt werkt het anders.
Wat de wet zegt
Software valt onder het auteursrecht. Dat recht ontstaat bij de maker en gaat alleen over als dat schriftelijk is afgesproken. Geen akte, geen overdracht.
Twee uitzonderingen zijn de moeite waard om te kennen. Maakt je eigen werknemer het binnen zijn functie, dan ligt het recht bij jou als werkgever. Huur je een zzp'er of een bureau in, dan niet: daar geldt de hoofdregel, ook als jij de opdracht en de eisen leverde.
Zonder afspraak krijg je in de praktijk een gebruiksrecht. Je mag de software gebruiken waarvoor hij bedoeld is. Wat je dan niet vanzelf mag: hem laten aanpassen door iemand anders, hem doorverkopen, of hem meenemen naar een andere leverancier.
Eigendom of gebruiksrecht: wat wil je echt?
Niet elk project vraagt om volledige overdracht, en meer eisen dan je nodig hebt maakt een offerte alleen duurder.
Volledig eigendom wil je als de software een kernstuk van je bedrijf is, als je hem misschien ooit wilt verkopen of doorleveren, of als je zeker wilt weten dat je nooit van één partij afhankelijk bent.
Een ruim gebruiksrecht volstaat als het een interne tool is die één proces ondersteunt. Zorg dan wel dat er "eeuwigdurend, overdraagbaar en met het recht om aan te passen of te laten aanpassen" staat. Dat laatste stuk is het belangrijkste: zonder dat mag je een andere partij niet aan je eigen software laten werken.
Let bij overdracht op één punt dat vaak wordt overgeslagen: de bouwer gebruikt bijna altijd bibliotheken van derden en eigen bouwstenen die hij bij meer klanten inzet. Die kan hij niet aan jou overdragen, en dat hoeft ook niet. Wat er moet staan is dat je een onbeperkt gebruiksrecht op die onderdelen krijgt, zodat het geheel werkt.
De vier dingen die je echt moet regelen
Eigendom van de code alleen is niet genoeg. Zonder deze vier heb je een map met bestanden en verder niets.
De code zelf, in een repository waar jij bij kunt. Niet "op verzoek een zipje". Een repository op jouw account, waar de bouwer toegang toe heeft in plaats van andersom. Dan is vertrekken een kwestie van een account intrekken.
De sleutels en accounts op jouw naam. Hosting, domein, database, e-maildienst, API-sleutels. Staan die op naam van je bouwer, dan ben je op papier eigenaar en in de praktijk niet. Dit is verreweg de meest voorkomende vorm van vastzitten.
Documentatie die genoeg is om het over te nemen. Hoe zet je het lokaal aan, waar draait het, welke omgevingsvariabelen zijn er, wat zijn de bekende haken en ogen. Een halve dag schrijfwerk dat je jaren later terugverdient.
Je gegevens, in een bruikbaar formaat. Een export die een ander systeem kan inlezen, niet een dump die alleen de originele software begrijpt.
Vier zinnen om op te letten in een offerte
- "Klant verkrijgt een niet-overdraagbaar gebruiksrecht." Niet-overdraagbaar betekent dat je het niet kunt meenemen bij een overname of fusie.
- "Leverancier behoudt alle intellectuele eigendomsrechten." Op zichzelf gebruikelijk, maar kijk dan des te scherper naar wat je gebruiksrecht wél toestaat.
- Niets over broncode. Geen zin over aanlevering betekent in de praktijk: je krijgt hem niet.
- Broncode "tegen meerprijs" of via een escrow. Escrow is een derde partij die de code bewaart voor als de bouwer omvalt. Dat is beter dan niets, maar het lost alleen faillissement op, niet gewoon uit elkaar gaan.
Hoe wij het doen
Bij ons krijg je de volledige broncode en de documentatie, en staat de repository vanaf dag één op jouw account. Niet omdat we ruim zijn maar omdat we het een gezonde prikkel vinden: als je elk moment weg kunt, moeten wij elke maand opnieuw de reden zijn dat je blijft.
Accounts en sleutels zetten we bij de oplevering op jouw naam als ze dat nog niet waren. Zit er AI in, dan geldt hetzelfde voor het account bij Anthropic of Mistral: dat is van jou en je ziet er zelf het verbruik en de facturen.
Wat we niet overdragen zijn onze eigen bouwstenen die we bij meer klanten gebruiken. Daar krijg je een onbeperkt gebruiksrecht op, zodat je er alles mee kunt behalve ze als eigen product doorverkopen. Dat staat gewoon in de offerte, zodat je het van tevoren weet in plaats van bij het weggaan.
Waarom dit bij AI extra telt
Bij een AI-oplossing zit de waarde vaak niet alleen in de code. De instructies aan het model, de voorbeelden waarmee je hebt afgeregeld en de kennisbron die uit je eigen documenten is opgebouwd: dat is minstens zoveel werk als het programmeren en het is heel specifiek voor jouw bedrijf.
Zorg dus dat die drie ook expliciet bij jou horen. Een leverancier die de code overdraagt maar de prompts als zijn geheim beschouwt, geeft je een auto zonder sleutel. Bij ons staan die instructies gewoon in dezelfde repository, in versiebeheer, met de reden erbij waarom ze zijn zoals ze zijn.
En je modelkeuze hoort van jou te zijn. Daarom kun je bij ons wisselen tussen een Amerikaans en een Europees model zonder dat de rest van de toepassing verandert; meer daarover op de pagina over AI-integraties.
Kort samengevat
- Auteursrecht ligt standaard bij de bouwer, ook als jij betaalt. Alleen schriftelijk gaat het over.
- Kies bewust tussen volledig eigendom en een ruim gebruiksrecht; eis niet meer dan je nodig hebt.
- Code alleen is niet genoeg: regel ook de repository, de accounts, de documentatie en je data-export.
- Bij AI horen de instructies, de voorbeelden en de kennisbron er net zo goed bij.
- Vraag ernaar voordat je tekent. Achteraf is het een onderhandeling, vooraf is het een zin.
Dit is algemene uitleg vanuit de praktijk, geen juridisch advies. Gaat het om een groot contract, laat het dan door een jurist lezen; dat is een paar uur die je één keer in de tien jaar nodig hebt.
Wil je dat wij meekijken naar een offerte van iemand anders? Dat doen we, ook als je niet met ons in zee gaat. Stuur hem gerust op, dan zeggen we wat er staat. Hoe wij zelf werken staat op de pagina over AI-apps op maat.